Data

Genoeg data. Te weinig gericht op wat er echt toe doet.

Martijn Mellema20 maart 20264 min lezen

Een dashboard is pas stuurinformatie als iemand er morgenochtend iets mee kan

Hoe zorg je dat stuurinformatie in jouw organisatie écht werkt, op elk niveau? Johan Cruijff zei het ooit over voetbal: er zijn veel mensen die kunnen zeggen dat een ploeg slecht speelt, weinig die kunnen zeggen waarom en maar een paar die weten wat er moet veranderen. Vervang "ploeg" door "organisatie" en je hebt precies het probleem van stuurinformatie in veel bedrijven. Data is er genoeg. Dashboards ook. Maar wie stuurt er werkelijk op de juiste dingen?

01Data helpt. Maar alleen als je weet wat je ermee wil.

Veel organisaties verzamelen informatie omdat het kan, niet omdat het helpt. Het gevolg: een veelvoud aan rapportages die niemand volledig leest, dashboards die worden gebouwd maar niet gebruikt en vergaderingen die gaan over de cijfers in plaats van over wat je ermee gaat doen.

Maak van jouw organisatie geen datacenter. De vraag is niet: welke data hebben we? De vraag is: welke informatie hebben we nodig om te sturen op wat ertoe doet?

Dat begint met een eerlijk antwoord op: wat wil je bereiken? Efficiëntie, kwaliteitsverbetering, controle op kosten, beter rendement. Dat zijn geen vanzelfsprekende uitkomsten van meer data. Dat zijn uitkomsten van de juiste informatie, op het juiste moment, bij de juiste mensen.

02Elk niveau zijn eigen informatie.

Wat een directeur nodig heeft om te sturen is fundamenteel anders dan wat een teamleider op de vloer nodig heeft. En wat een operator dagelijks moet weten verschilt weer volledig van wat een manager wekelijks rapporteert.

Er zijn voldoende situaties waarbij managers met gepaste trots een splinternieuw dashboard presenteren aan hun team. Prachtige klokjes en metertjes, KPIs, mooie grafieken, realtime data. Indrukwekkend. Tot iemand de operator op de vloer ernaar vraagt. Die kijkt er even naar en zegt: "Mooi hoor. Maar wat moet ik er morgenochtend om zes uur mee?"

03Inzetten op een manier dat het daadwerkelijk iets oplevert.

In de praktijk gaat het zelden mis door een gebrek aan data. Vaker door een gebrek aan de juiste vertaalslag. De informatie stroomt wel door de organisatie, maar niet altijd naar de plek waar ze het meeste oplevert. Wat voor een manager logisch is om te weten, is voor iemand op de vloer niet altijd bruikbaar. En andersom. Verkeerde informatie op het verkeerde niveau creëert ruis in plaats van richting.

Een directeur wil weten of de organisatie op koers ligt. Een manager wil weten waar hij moet bijsturen. Een medewerker op de vloer wil weten of hij vandaag op schema ligt en wat hij zelf kan doen als dat niet zo is.

Drie niveaus, drie soorten informatie. Eén samenhangende lijn.

04Minder is meer.

Een rapport van 10 pagina's. Elke week opnieuw. Netjes opgesteld, voorzien van grafieken, tabellen en een managementsamenvatting. Tot iemand vroeg hoeveel mensen het eigenlijk lazen. Drie vingers gingen omhoog. Eén daarvan was de persoon die het maakte. De andere twee hadden de samenvatting gelezen. Die was twee alinea's lang. En die twee alinea's bevatten precies de informatie waarop werd gestuurd.

De andere 9 pagina's gaven niemand richting. Ze gaven mensen het gevoel dat er hard gewerkt werd.

Een KPI die iedereen begrijpt en dagelijks ziet is krachtiger dan tien KPIs die maandelijks worden gerapporteerd. Stuurinformatie werkt alleen als mensen er iets mee kunnen. Dat betekent: begrijpelijk, zichtbaar en toepasbaar op de eigen rol.

Zodra informatie te complex wordt om snel te begrijpen, houdt het op met sturen. Dan wordt het verantwoorden.

05Alles hangt samen.

Drie niveaus, drie soorten informatie, één samenhangende lijn

Een organisatie is geen optelsom van losse afdelingen. Operatie, kwaliteit, logistiek, sales, klanttevredenheid: het zijn allemaal elementen die elkaar versterken of elkaar juist ontregelen. Wie alleen op zijn eigen KPI stuurt zonder te begrijpen hoe die zich verhoudt tot de rest, stuurt in een vacuüm.

Goede stuurinformatie overstijgt daarom de afdeling. Het geeft iedereen op elk niveau inzicht in hoe zijn bijdrage past in het grotere geheel. Niet als extra last, maar als gemeenschappelijke taal. Wie dat goed inricht, ziet het terug in efficiëntie, in kostenbeheersing en in rendement.

06Hoe laat je het leven zonder vergadercultuur?

Een uur vergaderen over waarom de lijn gisteren drie keer stilstond. Oorzaken worden geopperd, hypotheses gedeeld, actiepunten genoteerd. Na afloop loopt iemand de vloer op en stelt de vraag aan de operator die erbij stond. Die geeft in twee zinnen het antwoord. Exact de oorzaak. Met de oplossing erbij. Hij was niet uitgenodigd voor de vergadering.

Vergaderen over cijfers lost niets op. Handelen wel.

De beste organisaties die ik ken werken met korte ritmes: een dagstart van vijf minuten op de vloer, een wekelijks overleg van een half uur op teamniveau, een maandelijkse review op managementniveau. Niet om te rapporteren, maar om bij te sturen.

Stuurinformatie moet leven op de werkvloer, niet in een vergaderzaal. Wie zijn eigen KPI bijhoudt, begrijpt hem ook. En wie hem begrijpt, stuurt erop.

07Wat werkt op jouw werkvloer?

Concrete stappen die het verschil maken:

01Bepaal per niveau wat de drie belangrijkste stuurvariabelen zijn. Niet meer.

02Vertaal informatie naar begrijpelijke taal voor elk niveau in de organisatie.

03Maak informatie zichtbaar op de plek waar het werk gebeurt.

04Werk met vaste korte ritmes in plaats van ad-hoc rapportages.

05Bekijk hoe operatie, kwaliteit, logistiek en sales elkaar beïnvloeden en stem de stuurinformatie daarop af.

06Vraag de mensen op de vloer welke informatie zij missen om hun werk goed te doen.

08Mijn overtuiging

Data is geen doel op zich. Het is een hulpmiddel om de juiste gesprekken te voeren, op het juiste moment, met de juiste mensen. Niet om te vergaderen over wat er mis is gegaan, maar om dagelijks bij te sturen op wat er beter kan.

Geef iedereen op elk niveau inzicht in wat voor hem of haar relevant is. Maak van je organisatie geen datacenter, maar een organisatie die stuurt op wat nodig is, met informatie die iedereen begrijpt en kan toepassen. Dat is geen kostenpost. Dat is een investering die je terugziet in je resultaten.

Vanuit Opsight helpen wij foodbedrijven om stuurinformatie werkbaar te maken, van werkvloer tot directie. Met 25 jaar operationele ervaring weten we waar het knelt en hoe je het duurzaam oplost.

Vind je het leuk om daar samen over na te denken? Stuur mij dan een berichtje.

Goede stuurinformatie geeft richting zonder te verstikken. Het maakt mensen sterker in hun werk, niet afhankelijker van een dashboard.